Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve Yorumları-FİNANSAL TABLONUN UNSURLARI-24.11.2018

FİNANSAL TABLONUN UNSURLARI:

Raporlayan işletmenin finansal durumu ile ilgili varlıklar,yükümlülükler ,öz kaynak ve işletmenin finansal performansı ile ilgili gelir ve giderlerdir.

Varlık ,işletme tarafından kontrol edilen ekonomik kaynaktır. Ekonomik kaynak fayda üreten bir haktır.  Bir çok hak,sözleşme,mevzuat veya benzer yollarla kurulur. Bazı mallar ve hizmetler alınır ve tüketilir. Bir işletmenin bu tür mal ve hizmetlerin ürettiği ekonomik faydaları elde etme hakkı, işletme söz konusu mal ve hizmetleri tüketene kadar anlık olarak mevcuttur.

İşletme tarafından ihraç edilen geri satın alınan ve tutulan borçlanma araçları veya öz kaynak araçları –örneğin işletme tarafından geri alınan kendi payları- işletmenin ekonomik kaynakları değildir.

Raporlayan işletme birden fazla tüzel kişiden oluşuyorsa ,o tüzel kişilerden biri tarafından ihraç edilen ,elde tutulan borçlanma araçları öz kaynak araçları raporlayan işletmenin kaynakları değildir.

YORUM: Borçlanma senedi olan tahvilin ana ortaklığa bağlı ortaklık tarafından ihraç edilmesi halinde kaynak olarak ana ortaklığın sayılmaz. Bu kaynak borçlanma senedini ihraç eden tüzel kişiliğe aittir. Aynı zamanda ortaya çıkan yükümlülük ve mükellefiyet ihracı yapan tüzel kişiliğe aittir.

 

Kural olarak bir işletmenin haklarından her biri ayrı bir varlıktır.Ancak muhasebe açısından ilgili haklar tek bir varlık olarak gösterilir.

Bir hakkın mevcudiyetinin belirsizliği durumunda varlığın mevcut olup olmadığı belirsizdir.

YORUM: Finansal tablo dipnotlarında muhasebe açısından ilgili haklar tek bir varlık olarak gösterilmiş olsa dahi finansal tablo dipnotlarında bu hakların ayrı ayrı ifade edilmesi gerekir.

Ekonomik fayda üretme potansiyeli:

Ekonomik kaynak ekonomik fayda üretme potansiyeline sahip bir haktır. Bir ekonomik kaynağın değeri, hakkın gelecekte üretebileceği ekonomik fayda değildir.

YORUM: Ekonomik kaynak fayda üretme potansiyelini yitirmişse finansal tablo dip notlarında açıklama yapılarak çıkarılması gerekir.

İlgili fayda yaratan kaynağın değeri gerçek değerle değerlenirken, yaratılan faydalarda gelir veya ortaya çıkan zararlarda gider olarak kabul edilir.

KONTROL:

Bir ekonomik kaynağı işletmeye bağlayan temel unsurdur. Bir işletme Ekonomik kaynağın kullanımını  yönetme ve ondan kaynaklanabilecek ekonomik faydaları elde etme konusunda yeteneğe sahipse o ekonomik kaynağı kontrol ediyor demektir.

Kontrol aynı zamanda ekonomik değerin yaratacağı fayda ve zararların kime ait olduğunuda göstermektedir.

YORUM: İnşaat şirketine ait bir ekonomik kaynak olan iş makinesinin kiraya verilmesi halinde bu kaynağın yarattığı fayda kira geliridir. Ekonomik kaynak olan iş makinesinin kiraya verilmesi kiralayan işletme açısından ekonomik kaynak kontrol ediliyor olarak kabul edilir.

Hisseli bir gayrı menkulün kiraya verilmesinden veya ekonomik fayda yaratma açısından kontrol sahip olunan hisseye isabet eden faydadır.

 

YÜKÜMLÜLÜK:

İşletmenin geçmişteki olayların bir sonucu olarak bir ekonomik kaynağı devretme ,konusundaki mevcut mükellefiyetdir.

Yükümlülük konusundaki ilk kriter işletmenin bir mükellefiyetinin olmasıdır. Mükellefiyet bir işletmenin kaçınma imkanının olmadığı bir görev veya sorumluluktur.

Yükümlülük konusundaki ilk kriter, işletmenin bir mükellefiyetinin olmasıdır. Mükellefiyet, bir işletmenin kaçınma imkânının olmadığı bir görev veya sorumluluktur. Bir mükellefiyetin daima alacaklı olan bir karşı tarafı (veya tarafları) vardır. Karşı taraf (veya taraflar) bir şahıs veya başka bir işletme, bir grup şahıs veya bir grup başka işletme veya toplumun geneli olabilir. Mükellefiyetin borçlu olunduğu tarafın (veya tarafların) kimliğinin bilinmesi gerekmez.

Müeccel sözleşme, taraflarca eşit ölçüde yerine getirilmeyen bir sözleşme veya sözleşmenin bir bölümüdür. Bu tür sözleşmelerde, taraflar mükellefiyetlerinden hiçbirini hâlihazırda yerine getirmemiş veya her bir taraf hâlihazırda mükellefiyetlerini eşit ölçüde yerine getirmiştir.

Sözleşmeye dayalı hak ve mükellefiyetlerin özü

Bir sözleşmenin hükümleri, sözleşmeye taraf olan bir işletme için hak ve mükellefiyetler meydana getirir. Söz konusu hak ve mükellefiyetleri gerçeğe uygun olarak sunabilmek için finansal raporlar bunların özünü raporlar Bazı durumlarda, hak ve mükellefiyetlerin özü, sözleşmenin hukuki biçiminden açıkça belli olur. Diğer durumlarda, sözleşmenin veya bir sözleşme grubu veya setinin hükümleri, hak ve mükellefiyetlerin özünü belirlemek için analiz gerektirir.

YORUM: Sözleşme tarafların gerçek iradelerinin beyanıdır. Bu beyan aynı zamanda hak ve mükellefiyetlerin özünü oluşturur. Özün önceliği hukuka uygunluk irade beyanlarıdır.

ÖZ KAYNAK:

Özkaynak, işletmenin tüm yükümlülükleri düşüldükten sonra varlıkları üzerinde kalan haklarıdır. Özkaynak üzerindeki talep hakları, işletmenin tüm yükümlülükleri düşüldükten sonra geriye kalan varlıkları üzerindeki haklarına yönelik talep haklarıdır. Başka bir ifadeyle, işletmeye yöneltilen, yükümlülük tanımını karşılamayan talep haklarıdır. Bu tür talep hakları sözleşme, mevzuat veya benzer araçlarla tesis edilmiş olabilir.

 

Gelir ve gider tanımları

Gelir, özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerinin yaptığı katkılar haricinde, özkaynakta artışlara yol açan varlıklardaki artışlar veya yükümlülüklerdeki azalışlardır.

Gider, özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerine yapılan dağıtımlar haricinde, özkaynaklarda azalışlara yol açan varlıklardaki azalışlar veya yükümlülüklerdeki artışlardır.

Gelir ve gider tanımlarından, özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerinden gelen katkıların gelir olmadığı, özkaynak üzerindeki talep hakkı sahiplerine yapılan dağıtımların gider olmadığı anlaşılmaktadır.

YORUM: Sermaye artışına katılım ve kar payı dağıtımları gibi.

Gelir ve giderler, finansal tabloların bir işletmenin finansal performansıyla ilgili olan unsurlarıdır. Finansal tablo kullanıcıları hem bir işletmenin finansal durumu hem de işletmenin finansal performansı hakkında bilgiye ihtiyaç duyar. Bu nedenle, gelir ve giderler varlık ve yükümlülüklerdeki değişimler olarak tanımlansa da gelir ve giderler hakkındaki bilgiler, varlık ve yükümlülükler hakkındaki bilgiler kadar önemlidir.

YORUM: İşletmenin performansı  gelir ve gider kalemlerindeki detay analizlerle yapılır. Bir işletmenin finansal durumu ise varlık ve yükümlülük kalemlerine bakılarak anlaşılır.

Performans analizleri gelir tablosu dip notlarında, finansal durum analizi için bilanço dip notlarında gerekli açıklamalar yapılır.

 

 

 

Leave a Reply